Wie de Belgische normen opstelt
De nationale normalisatie-instelling is een openbare instelling met rechtspersoonlijkheid, opgericht bij een wet van 2003 ter vervanging van het instituut dat haar voorafging. Zij publiceert en verspreidt de Belgische normen.
Drie opdrachten kenmerken haar.
Zij realiseert en publiceert de Belgische normen, door de behoeften te inventariseren en de werkzaamheden te organiseren.
Zij zet de Europese geharmoniseerde normen om in nationale normen, wat verklaart waarom de meeste huidige Belgische normen een Europees voorvoegsel dragen.
Zij vertegenwoordigt België bij de Europese en de internationale normalisatie-organisaties.
Eén kenmerk van het Belgische stelsel verdient vermelding: de wet van 2003 organiseerde een decentralisatie van de normalisatieactiviteiten naar sectorale operatoren, erkend volgens bij koninklijk besluit vastgelegde criteria. De technische werkzaamheden worden dus grotendeels door sectoractoren gedragen.
Gehomologeerde en geregistreerde norm
Twee wegen van aanneming bestaan naast elkaar, en zij weerspiegelen niet dezelfde graad van consensus. De ene is nationaal, de andere neemt een Europese tekst over.
| Gehomologeerde norm | Geregistreerde norm | |
|---|---|---|
| Oorsprong | nationale werkzaamheden | omzetting van een buitenlands, Europees of internationaal document |
| Vereiste consensus | eenparigheid van de bevoegde commissie | akkoord van de commissie, met uitzonderingen |
| Aannemingsakte | koninklijk besluit | beslissing van de instelling |
| Publicatie | Belgisch Staatsblad | Belgisch Staatsblad |
| Talen | Nederlands en Frans | volgens het brondocument |
Een geregistreerde norm kan nadien worden gehomologeerd, aangezien beide statuten elkaar niet uitsluiten maar opvolgen.
Twee nuances zijn het kennen waard.
De homologatie kan zonder eenparig advies gebeuren in bepaalde gevallen, met name wanneer een Europese vereiste het oplegt.
De registratie kan zonder akkoord van de commissie gebeuren indien weigering zou ingaan tegen door België aangegane verbintenissen.
In beide gevallen wordt de aanneming in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd, wat het statuut van een norm verifieerbaar maakt.
Wat geen norm is
Een nuttig onderscheid, want de technische terminologie is zwevend. Een norm, een technische specificatie en een informatienota zijn niet gelijkwaardig.
Een technisch document is een specificatie opgesteld volgens een ontwikkelings- en raadplegingsprocedure, aangepast aan het beoogde doel, maar zonder het formele statuut van norm.
Een technische specificatie bepaalt de vereiste eigenschappen van een product, een proces of een dienst.
Die documenten kunnen uitstekend zijn en ruim worden gevolgd zonder normen te zijn. Zij genieten dus niet het vermoeden dat aan Belgische normen is verbonden, tenzij zij zelf door een tekst of een contract worden aangehaald.
Dat geldt met name voor talrijke technische publicaties uit de bouwsector, die in de praktijk zeer worden gebruikt. Zij hebben gezag zonder het statuut van norm te bezitten.
Waarom de indeling telt
Drie concrete gevolgen voor een praktijkmens. Zij betreffen het zoeken, de opvolging en de contractuele vermelding.
Het vermoeden van technische kwaliteit speelt enkel voor normen. Belgische normen, gehomologeerd of geregistreerd, gelden juridisch als regels van de kunst of van goede praktijk. Een technisch document draagt die kwalificatie niet automatisch.
Het statuut is verifieerbaar. Aangezien de aanneming wordt gepubliceerd, kan men nagaan of een document een Belgische norm is, en sinds wanneer.
De publicatietaal verschilt. Gehomologeerde normen worden in beide landstalen gepubliceerd, wat niet stelselmatig geldt voor omgezette documenten.
De band met het Europese recht
Een structurerend punt voor de bouw.
De nationale instelling zet de Europese geharmoniseerde normen om, die een bijzondere rol spelen: conformiteit met een geharmoniseerde norm doet conformiteit vermoeden met de essentiële eisen van de overeenkomstige Europese regelgeving. Zij bepalen de markering van bouwproducten.
Voor bouwproducten is dat mechanisme centraal, en het behoort tot een federale bevoegdheid, behandeld in het artikel over wat federaal is.
Wat dit betekent voor een professional
Vier regels.
Ga na of het ingeroepen document een norm is dan wel een technisch document, vóór u er een vermoeden uit afleidt.
Haal nummer en jaartal aan, aangezien de versie evenveel telt als de referentie.
Verwar een Belgische norm niet met een omgezette Europese norm. Het voorvoegsel duidt de oorsprong aan, en zuiver nationale Belgische normen blijven bestaan in niet-geharmoniseerde domeinen.
Onthoud dat het statuut niets over de inhoud zegt. Een recente norm kan minder veeleisend zijn dan een gangbare vakpraktijk, en omgekeerd.
Dit artikel geeft de stand van de regels op de controledatum weer en dient als vakinhoudelijke oriëntatie. Het vervangt geen juridisch advies en geen raadpleging van de officiële bronnen.