Het reglementaire kader
Drie hoofdteksten structureren de materie. Zij betreffen respectievelijk de plaatsing, de uitvoering en de algemene regels.
| Tekst | Voorwerp |
|---|---|
| De wet van 17 juni 2016 | overheidsopdrachten, algemeen kader |
| Het koninklijk besluit van 18 april 2017 | de plaatsing in de klassieke sectoren |
| Het koninklijk besluit van 14 januari 2013 | de algemene uitvoeringsregels |
Deze teksten worden geregeld gewijzigd, en de toepasselijke versie is die welke gold bij de lancering van de opdracht. Een artikel aanhalen zonder zijn versie is een frequente en soms dure onnauwkeurigheid.
De eerste regelt de procedure tot de gunning, de derde regelt wat daarna gebeurt. De meetstaat komt in beide fasen tussen.
Het prijzennazicht door de aanbestedende overheid
Dat is een verplichting, geen mogelijkheid, en inschrijvers kennen ze slecht. Zij betreft het nazicht van de hoeveelheden van de samenvattende meetstaat.
De aanbestedende overheid onderwerpt de ingediende offertes aan een nazicht van de prijzen of de kosten. Daartoe mag zij de inschrijver uitnodigen alle nodige inlichtingen te verstrekken.
Dat nazicht streeft een nauwkeurig doel na: de gunning op een zo correct mogelijke basis laten gebeuren, om de vergelijkbaarheid van de offertes te verbeteren en de gelijke behandeling te vrijwaren. Het beschermt zowel de aanbestedende overheid als de inschrijvers.
Een abnormaal lage of hoge prijs is dus niet enkel een commercieel risico: hij zet een procedure in gang.
Wat de aanbestedende overheid mag rechtzetten
Het mechanisme verloopt in meerdere stappen, in een bepaalde volgorde. Elke stap heeft eigen gevolgen en wordt niet overgeslagen.
Zij zoekt eerst de werkelijke bedoeling van de inschrijver, door de offerte te analyseren en te vergelijken met de andere offertes en met de gangbare prijzen.
Enkel wanneer dat onderzoek niet tot een oplossing leidt, mag zij de inschrijver uitnodigen zijn bedoeling te preciseren.
Bij gebrek aan precisering, of wanneer die onaanvaardbaar wordt geacht, zet zij de fouten recht volgens haar eigen vaststellingen.
Blijkt rechtzetting onmogelijk, dan mag zij beslissen dat de eenheidsprijzen gelden, of de offerte als onregelmatig weren.
Dat laatste punt verdient onthouden te worden: een tegenstrijdigheid tussen eenheidsprijs en totaalbedrag kan in het voordeel van de eenheidsprijs worden opgelost, wat niet altijd gunstig is voor de inschrijver. De oplossingsregel staat in de teksten zelf.
Een bescherming voor de aanbestedende overheid
Een element dat ondernemingen soms uit het oog verliezen. Het nazicht herstelt geen fouten die eigen zijn aan de offerte.
De aansprakelijkheid van de aanbestedende overheid kan niet worden ingeroepen wanneer zij nalaat de ene of de andere fout op te merken. De nazichtplicht is dus geen waarborg op detectie.
Een praktisch gevolg volgt: rekenen op het nazicht om een eigen offertefout recht te zetten, is een strategie zonder grond. De interne controle van de offerte blijft dus onmisbaar.
Wanneer de aanbestedende overheid rechtstreeks in de offertes rechtzet, bewaart zij een oorspronkelijke versie en zorgt zij ervoor dat de rechtzettingen identificeerbaar blijven, waarbij de oorspronkelijke gegevens zichtbaar blijven. De traceerbaarheid van de rechtzettingen is een waarborg voor alle inschrijvers.
De sanctie op slecht geformuleerde afwijkingen
Een redactiepunt met een strenge en vaak onbekende sanctie. Het betreft de lijst van afwijkingen op de algemene uitvoeringsregels.
Van bepaalde bepalingen van de algemene uitvoeringsregels mag slechts worden afgeweken mits een formele motivering in het bijzonder bestek. Bij gebrek aan vermelding van die motivering wordt de afwijking voor niet geschreven gehouden.
Met andere woorden, de afwijkende clausule wordt voor niet geschreven gehouden en de gemeenrechtelijke regel geldt, wat de bedoeling van de partijen ook was. De lijst van afwijkingen wordt dus vóór elke prijsindiening nagekeken.
Er bestaan twee uitzonderingen op die sanctie, met name wanneer de partijen een overeenkomst hebben ondertekend. Het stelsel van afwijkingen staat beschreven in het artikel over preciseringen aanvullingen en afwijkingen.
De artikelen van deze tak
Het artikel over wie het risico van een hoeveelheidsfout draagt behandelt de verdeling tussen partijen. De verdeling wordt er per wijze van prijsbepaling uitgelegd.
Het artikel over varianten opties en voorwaardelijke posten behandelt hun structurering in de meetstaat. Hun behandeling in de meetstaat wordt er verduidelijkt.
Het artikel over verrekeningen en vorderingsstaten behandelt de uitvoeringsfase. Het mechanisme van de eindafrekening wordt er toegelicht.
Het artikel over de meetstaat en de prijsherziening behandelt het verband tussen poststructuur en formules. De samenhang tussen hoeveelheden en herzieningsformule komt er aan bod.
Dit artikel geeft de stand van de regels op de controledatum weer en dient als vakinhoudelijke oriëntatie. Het vervangt geen juridisch advies en geen onderzoek van het concrete geval.